logo

Overgewicht & obesitas

Algemene informatie over overgewicht en obesitas

Definitie

Obesitas wordt gedefinieerd als een chronische ziekte, waarbij een zodanig overmatige vetstapeling in het lichaam bestaat dat dit aanleiding geeft tot gezondheidsrisico's. Aldus de in 2008 verschenen 'Richtlijn Diagnostiek en behandeling van obesitas bij volwassenen en kinderen'.

  • Obesitas is een ziekte. Dat wil zeggen dat er medische aandacht op het gebied van preventie, diagnostiek en behandeling nodig is en dat deze toestand niet alleen kan worden beschouwd als een ongemak.
  • Obesitas is een chronische ziekte. Het is een levenslang probleem waar voortdurende aandacht voor nodig is en nog geen genezing bestaat.
  • De vetstapeling moet zodanig zijn dat deze leidt tot gezondheidsproblemen. Dit verwijst naar de totale hoeveelheid lichaamsvet enerzijds en de vetverdeling anderzijds.

Classificatie - BMI

Om een eerste indruk te krijgen van de mate van het overgewicht, wordt gebruik gemaakt van de body mass index (BMI), kg/m2. Bereken de BMI door het gewicht in kilogram te delen door het kwadraat van de lengte in meters:

kg/ (lengte x lengte) = BMI

Voorbeeld: iemand weegt 120 kilo bij een lengte van 1,85 meter:

120/ (1,85x1,85) = BMI 35

De WHO (Wereld Gezondheids Organisatie) geeft de volgende classificatie van overgewicht naar gezondheidsrisico bij blanke volwassenen.

Tabel 1
Classificatie van overgewicht bij volwassenen (WHO 2000) 

Tabel 1
Classificatie BMI (kg/m2) Risico op comorbiditeit
Onder gewicht BMI <18,5 Verhoogd
Normaal gewicht BMI 18,5-25 Gemiddeld
Overgewicht BMI 25-30 Verhoogd
Obesitas I BMI 30-35 Matig
Obesitas II BMI 35-40 Ernstig
Morbide obesitas BMI >40 Zeer ernstig

Interpretatie

De BMI is op populatieniveau een goede voorspeller van verhoogd risico, maar zegt op individueel niveau onvoldoende over de werkelijke gezondheidstoestand. De BMI dient altijd geïnterpreteerd te worden door te kijken naar de lichaamssamenstelling, het vetpercentage en de vetverdeling. De afkapwaarden in tabel 1 gelden bovendien niet voor alle bevolkingsgroepen. De mate van vervetting van het lichaam bij een bepaalde BMI is afhankelijk van bijvoorbeeld de leeftijd (oudere mensen hebben een hoger vetpercentage dan jongere), het geslacht (vrouwen hebben een hoger vetpercentage) en de etniciteit (mensen uit Azië hebben een hoger vetpercentage dan mensen Europeanen).

Kinderen

Voor kinderen gelden de afkapwaarden naar overgewicht en obesitas uit de volgende grafiek. Hierin wordt extra rekening gehouden met het ontwikkelingsstadium.

Fig.2 Internationale afkapwaarden BMI overgewicht en obesitas,
gebaseerd op BMI 25 en 30 kg/m2 op 18 jarige leeftijd.

 

Vetpercentage

De waarden voor een gezond vetpercentage zijn gebonden aan leeftijd, geslacht en etniciteit. Onderstaande tabel laat de grenswaarden naar leeftijd en geslacht zien voor de volwassen Westerse bevolking. Globaal kan men zeggen dat boven deze waarden het vetpercentage te hoog is.

Tabel 2
Leeftijd Mannen Vrouwen
20-24 10-17 22-29
25-29 11-18 23-30
30-34 12-19 24-31
35-39 13-20 25-32
40-44 14-21 26-33
45-49 15-22 27-34
50-59 17-24 29-36
< 60 19-26 31-38

Er zijn weegschalen die eenvoudig een indicatie van het vetpercentage kunnen geven. Het vetpercentage alleen zegt onvoldoende over de gezondheidsrisico's bij een bepaalde mate van overgewicht.

Vetverdeling

Meting van de buikomvang is een veel gebruikte methode om de BMI te interpreteren. Deze maat geeft een goede indicatie van de hoeveelheid abdominaal lichaamsvet, die risico's op het ontwikkelen van diabetes type 2 en hart-en vaatziekten beter voorspelt dan de BMI.
De WHO adviseerde in 2000 bij vrouwen de grenswaarde van ≥ 88 cm, waarboven sprake is van een verhoogd risico op metabole complicaties. Bij mannen ligt deze grens op ≥ 102 cm.

Niveau van risico

Afhankelijk van de BMI, de buikomvang en de aanwezige co-morbiditeit, kan het niveau van risico afgelezen worden in onderstaande tabel.

Niveau van risico, volwassenen (Bron: PON)